10/22 Raumordnung und Umweltschutz PVG 2014 153 Raumordnung und Umweltschutz 10 Planisaziun dal territori e protecziun da l’ambient Pianificazione territoriale e protezione dell’ambiente Custs per elavurar e per relaschar l’urden fundamental. – Las vischnancas pon adossar totalmain u parzialmain ils custs da planisaziun en connex cun in project a quel- las persunas che profitan spezialmain da la planisaziun (consid. 2a–c). – Il fatg che la vischnanca ha en il cas preschent fixà sia cumpart da l’interess sin 30% e quella dal privat sin 70% dals custs totals n’è betg crititgabel (consid. 2e). Kosten für die Erarbeitung und den Erlass der Grundordnung. – Die Gemeinden können die projektbezogenen Planungskosten ganz oder teilweise jenen Personen überbinden, die in besonderem Masse aus der Planung Vorteile ziehen (E.2a–c). – Die Tatsache, dass die Gemeinde im vorliegenden Fall die öffentliche Interessenz auf 30% und die private Interessenz auf 70% festgelegt hat, ist nicht zu beanstan- den (E.2e). Costi per l’elaborazione e l’emanzione dell’ordinamento di base. – I comuni possono addebitare in parte o per intero le spese di pianificazione in relazione ad un progetto alle persone che traggono particolare vantaggio dalla pianificazione (cons. 2a–c). – Nel caso conreto, il fatto che il comune abbia stabilito l’interessenza publica al 30% e quella privata al 70% dei costi totali non dà adito a critiche (cons. 2e). Consideraziun: 2. a) La vischnanca sa basa concernent ils custs adossads al recurrent sin l’art. 22 al. 4 da la Lescha davart la planisaziun dal territori dal chantun Grischun (LPTGR; DG 801.100). L’art. 22 al. 1 22
10/22 Raumordnung und Umweltschutz PVG 2014 154 LPTGR determinescha che las vischnancas relaschan l’urden fundamental. Quel definescha l’utilisaziun ed ils princips da la furmaziun e da l’avertura dal territori communal ed è liant per mintgina e per mintgin. L’urden fundamental consista da la lescha da construcziun, dal plan da zonas, dal plan general da furmaziun e dal plan general d’avertura (art. 22 al. 2 LPTGR). L’art. 22 al. 4 LPTGR determinescha che las vischnancas portan da princip ils custs per elavurar e per relaschar l’urden fundamental. Tar planisaziuns en connex cun in project pon las vischnancas adossar totalmain u parzialmain ils custs da planisaziun a quellas persunas che profitan spezialmain da la planisaziun. Tenor la missiva da la regenza al cussegl grond areguard la revisiun da la LPTGR dals 11 da matg 2004 (carnet nr. 3/2004–2005, p. 305) duain uschia proprietaris da terren che profitan spezialmain da planisaziuns sa participar als custs da planisaziun per midadas da l’urden fundamental, cunzunt en connex cun uschenumnadas planisaziuns d’utilisaziun che sa refereschan ad in project, q. v. d. planisaziuns d’utilisaziun che vegnan, resp. ston vegnir exequidas en vista a la realisaziun d’in tschert project (p. ex. planisaziun d’utilisaziun per implants da temp liber u per implants per l’explotaziun da materia prima). En il cas preschent vai per realisar ina zona per hotels e damai per midar il plan da zonas sco part da l’urden fundamental. Perquai vegn applitgà l’art. 22 al. 4 LPTGR. b) Sa basond sin in quint dal biro da planisaziun responsabel dals 31 da matg 2013 ha la vischnanca adossà custs al recurrent. Sco quai che resorta dal quint, concernan las expensas tenor object las lavurs fatgas dal biro da planisaziun durant la perioda dals 15 da favrer 2012 fin ils 31 da december 2012 en connex cun la revisiun parziala da la planisaziun locala da Lü ed il project d’hotel «X. » sin la parcella nr. 2279. Ellas cumpiglian scleriments da procedura euv., l’elavuraziun dals meds da planisaziun, differentas discussiuns, documents areguard l’examinaziun preliminara, la consegna da datas digitalas a l’uffizi per il svilup dal territori dal chantun Grischun, l’evaluaziun da l’examinaziun preliminara tras l’uffizi e la discussiun cun la vischnanca, l’integraziun da las datas en l’exposiziun publica, la preschentaziun da giavischs ed adattaziuns. Tenor il rapport da l’examinaziun preliminara da l’uffizi per il svilup dal territori dal chantun Grischun dals 6 da settember 2012 ha il biro da planisaziun elavurà in plan da zonas ed in plan general da furmaziun «Lü, parcella nr. 2279» 1:2000 dals 14 da matg 2012 sco er il rapport da planisaziun e da cooperaziun areguard la revisiun parziala da la planisaziun lo-
10/22 Raumordnung und Umweltschutz PVG 2014 155 cala concernent la parcella nr. 2270 dal matg 2012 e consegnà quels a l’uffizi per l’examinaziun preliminara. Las lavurs fatgas dal biro da planisaziun pertutgan tut en tut la planisaziun da la nova zona per hotels en connex cun la construcziun ed il manaschi dal project dal recurrent «X. ». Damai sa tracti da custs da planisaziun en connex cun ina planisaziun che sa referescha ad in project. Cunter quai n’ha il recurrent en general era betg fatg objecziuns. El fa però valair ch’el na profitia betg spezialmain da la planisaziun, perquai ch’il project «X. » na vegnia betg realisà. c) Cun la decisiun dals 29 d’avrigl 2014 ha la regenza dal chantun Grischun approvà la realisaziun da la zona per hotels A sin la parcella nr. 2279, sin la quala il recurrent vuleva realisar ses project «X. ». Cun quai è la zona da basa vegnida adattada e dal punct da vista da la confurmitad da la zona fiss il recurrent liber da realisar ses project d’hotel. Il recurrent profita pia spezialmain da la planisaziun e dal fatg ch’el pudess effectivamain realisar l’«X. » sin la parcella nr. 2279. La vischnanca ha stgaffì per ses avantatg la basa da la planisaziun d’utilisaziun per realisar l’«X. ». Da quai profita il recurrent, independentamain sch’el po propi realisar ses project d’hotel u betg. Sco quai ch’el ha explitgà a la vischnanca, saja il motiv principal per il naufragi da l’«X. » surtut la finanziaziun mancanta. Questa circumstanza pertutga però il champ dals ristgs dal recurrent e n’ha betg per consequenza che la vischnanca sto purtar (suletta) ils custs da planisaziun per quel project. d) Il recurrent fa valair en pli che la vischnanca n’al haja betg fatg attent ch’el possia vegnir obligà da purtar ils custs e ch’i resultian custs talmain auts. Tgi che recurra a la vischnanca sto quintar da vegnir obligà da surpigliar ils custs. Sco quai che resorta dal scriver da la vischnanca al recurrent dals 13 da mars 2012, ha la vischnanca infurmà quel anticipadamain ch’ella inizieschia ils pass necessaris en connex cun la procedura da planisaziun per ch’el possia cuntinuar cun la projectaziun. Cun quai è il recurrent stà infurmà che la vischnanca procuria per lavurs correspundentas. Per l’adossament dals custs sa basa la vischnanca plinavant sin la norma da l’art. 22 al. 4 LPTGR. Uschia sa funda quel sin ina basa legala. Ils custs da planisaziun che sa refereschan al project sto il recurrent però surpigliar independentamain dals custs resultads da la projectaziun. e) Il recurrent crititgescha la finala ch’ins haja fixà arbitrarmain sia cumpart che munta a 70% dals custs totals. Tenor la disposiziun da l’art. 22 al. 4 LPTGR po la vischnanca perfin adossar tut
10/22 Raumordnung und Umweltschutz PVG 2014 156 ils custs ad ina persuna che profita spezialmain da la planisaziun che sa referescha ad in project. Sche la vischnanca decida da surpigliar ina part dals custs, ha ella il spazi dal bainappreziar sur da l’autezza da questa part. Tenor l’art. 51 al. 1 da la Lescha davart la giurisdicziun administrativa dal chantun Grischun (LGA; DG 370.100) cumpiglia la cumpetenza d’examinaziun da la dretgira administrativa en il rom da la procedura da recurs violaziuns da dretg, inclusiv il surpassament u l’abus dal bainappreziar (lit. a) e la constataziun faussa u incumpletta dals fatgs (lit. b). Sche la vischnanca ha il spazi dal bainappreziar en connex cun in conclus, sa limitescha la dimensiun da l’examinaziun en quest reguard damai ad ina controlla giuridica, q. v. d. ad in’examinaziun sche l’execuziun dal bainappreziar è manglusa pervi da sbagls legals en il senn dal surpassament u da l’abus dal bainappreziar. Sco quai che la vischnanca conceda sezza, profitass ella er in tschert tant, sch’il project «X. » vegniss realisà. Sco quai che resorta dal rapport da planisaziun e da cooperaziun dal biro da planisaziun da l’avust 2013, è il project orientà al turissem ch’è main dependent dad implants sco il turissem da viandants, bikers, skiunzs da turas, euv. En pli na datti en vischnanca naginas pussaivladads da pernottaziun cumparegliablas. Cun il project pudess ins damai cumplettar la purschida turistica. La realisaziun da l’«X. » avess perquai era tscherts avantatgs per la vischnanca, betg il davos pervi d’in augment da las pernottaziuns en la val. Il fatg che la vischnanca ha fixà sia cumpart da l’interess sin 30% stat en il rom da ses spazi dal bainappreziar e n’è betg crititgabel. Consequentamain vegn il recurs refusà cumplettamain. R 13 182 Sentenzia dals 24 da zercladur 2014