10/29 Raumordnung und Umweltschutz PVG 2013 196 Dismessa dals ruments chasans. Lieu alternativ per in contai- ner sutterran (moloc). – Conferma da la giurisdicziun, tenor la quala igl è da dar la preferenza ad in lieu alternativ mo, sche quel exista en la vischinanza directa, pussibilitass ina meglieraziun considera- bla cumpareglià cun il lieu previs e manass consequenta- main a la conclusiun ch’il lieu elegì saja nunadattà (consid. 2a, b). – In criteri essenzial per l’elecziun dal lieu d’in container sutterran è l’accessibladad da quel per la svidada (consid. 2c – g). Entsorgung von Siedlungsabfällen. Alternativstandort für Unterflurcontainer (Molok). – Bestätigung der Rechtsprechung, wonach einem alternati- ven Standort bloss dann der Vorzug zu geben ist, wenn die- ser in unmittelbarer Nähe vorhanden ist, zu einer ver- gleichsweise wesentlichen Verbesserung führen würde und dementsprechend den gewählten Standort als geradezu ungeeignet erscheinen lässt (E. 2a, b). – Ein wesentliches Kriterium für die Wahl des Standorts eines Unterflurcontainers ist die Erreichbarkeit desselben für die Entleerung (E. 2c – g). Smaltimento di rifiuti urbani. Ubicazione alternativa per contenitori seminterrati (molok). – Conferma della giurisprudenza stando alla quale occorre dare la priorità ad un’ubicazione alternativa so- lo se questa si trova nelle immediate vicinanze, può com- portare comparativamente un sensibile miglioramento e fa sembrare il luogo prescelto come inadatto (cons. 2a, b). – Un importante criterio per la scelta dell’ubicazione di un contenitore seminterrato è la sua raggiungibilità per poterlo svuotare (cons. 2c – g) Consideraziun: 2. La recurrenta pretenda confurm al senn che la decisiun da protesta da la vischnanca saja da revocar e ch’il lieu dal container sutterran a Y. vegnia dischlocà en il lieu preschentà sin ina fotomontascha a chaschun da la radunanza communala dals 22 da zercladur 2012. a) Tenor l’art. 31b al. 1 da la lescha federala davart la pro- 29
10/29 Raumordnung und Umweltschutz PVG 2013 197 tecziun da l’ambient (LPAmb; CS 814.01) en colliaziun cun l’art. 35 da la lescha chantunala introductiva tar la lescha federala davart la protecziun da l’ambient (LCPAmb; DG 820.100) èn da princip las vischnancas responsablas per la dismessa dals ruments chasans; ellas èn spezialmain cumpetentas per rimnar e transportar ils ruments chasans als stabiliments per dismetter ils ruments, per construir e manar ils stabiliments necessaris per dismetter ils ruments, sco era per endrizzar posts per rimnar ils ruments (art. 35 al. 1 e 2 LCPAmb). Il possessur dals ruments è obligà da surdar quels a las rimnadas u als posts da rimnada previs (art. 31b al. 3 LPAmb). A las vischnancas èsi da conceder in spazi d’agir relativamain grond per fixar ils lieus exacts per deponer e dismetter ils ruments, cunquai ch’ils lieus pussaivels pon esser limitads per divers motivs (access, cuntanschibladad per la populaziun, surfatscha da manevrar per ils servetschs da dismessa, topografia dal terren, segirezza en il traffic sin via, conducts d’ovra, etc.). Ad in lieu alternativ èsi damai mo da dar la preferenza, sche quel exista en la vischinanza directa, pussibilitass ina meglieraziun considerabla cumpareglià cun il lieu previs e manass consequentamain a la conclusiun ch’il lieu elegì saja nunadattà (PDA 2007 nr. 26 = sentenzia da la dretgira administrativa R 06 76 dals 5 da december 2006 consid. 5c; sentenzia da la dretgira administrativa R 12 42/72 dals 18 da favrer 2013 consid. 4b). Il lieu alternativ preschentà da la recurrenta per il container sutterran a Y. è situà sin la medema parcella nr. 299 en possess da la vischnanca sco il lieu previs da la vischnanca. El sa chatta damai en ina vischinanza directa. Sco quai che l’uffizi da construcziun bassa dal Grischun ha explitgà, fissi d’examinar ina permissiun excepziunala per il lieu alternativ, cunquai che la distanza tranter il container sutterran e l’ur dal vial da la via chantunala importia medemamain mo var 4 m. I saja dentant tuttavia pussaivel ch’ina tala vegniss concedida. D’examinar èsi damai, sch’ils ulteriurs criteris èn ademplids per dar la preferenza al lieu alternativ. b) La vischnanca è sa decidida concernent il container sutterran planisà a Y. per in lieu che na correspunda betg a quel preschentà a chaschun da la radunanza communala dals 22 da zercladur 2012. Sco quai ch’ils represchentants da la vischnanca han explitgà, haja la vischnanca sulettamain vulì mussar a la radunanza communala co ch’il maletg dal vitg sa midia cun ils containers sutterrans planisads, dentant senza fixar gia ils lieus correspundents. Tenor l’extract dal protocol da la radunanza communala hai dà ina discussiun animada davart ils lieus dals contai-
10/29 Raumordnung und Umweltschutz PVG 2013 198 ners sutterrans. La radunanza communala ha decis silsuenter unicamain da conceder il credit per cumprar e plazzar ils containers sutterrans e betg davart ils lieus concrets da quels. Quels èn vegnids fixads pir suenter la radunanza communala – sco consequenza da l’approvaziun dal credit – e suenter avair sclerì las dumondas cun l’uffizi da construcziun bassa dal Grischun, la polizia chantunala dal Grischun (partiziun tecnica da traffic) e la Regiun X. (responsabla tranter auter per la dismessa dal rument). Tge lieu che la vischnanca ha la finala elegì per il container sutterran planisà a Y., è visibel en la dumonda da construcziun publitgada e sin il plan detaglià per quest lieu, dal qual ins ha pudì prender invista. In’infurmaziun incorrecta da vart da la vischnanca n’è perquai betg succedida e la moda da proceder da quella na po betg vegnir crititgada. c) In criteri essenzial per l’elecziun dal lieu d’in container sutterran è l’accessibladad da quel per la svidada. Sco quai ch’ins po vesair sin il plan da situaziun dal project da construcziun e d’exposiziun dals 19 da fanadur 2012, sa chatta il lieu elegì uschè lunsch davent da la via chantunala ch’il vehichel dals servetschs da dismessa po, per svidar il container, vegnir parcà davent da la via e gist sper il container sutterran e n’impedescha uschia betg il traffic. La svidada dal container na vegn era betg restrenschida tras eventuals vehichels sin il parcadi. Differenta è la situaziun en il lieu alternativ. Quel sa chatta da la vart da la parcella, da la quala èn planisads dus parcadis (per lung da la via). Tenor il plan da situaziun duain dus ulteriurs parcadis vegnir construids pli a sanestra da quels, a travers cun la via. Cunquai ch’i sa tracta da parcadis publics e la vischnanca dispona mo da pussaivladads da parcar limitadas, èsi da quintar ch’ils parcadis vegnian duvrads. Schizunt sche mo in parcadi è occupà, sto il vehichel dals servetschs da dismessa parcar sin la via chantunala per pudair svidar il container sutterran construì en il lieu alternativ. En quest cas èsi da quintar cun impediments dal traffic. Per motivs da la segirezza en il traffic sin via è il parcadi ultra da quai vegnì serrà si cun in’insla vers la via chantunala, uschia ch’il container sutterran stuess vegnir svidà en ina distanza da plirs meters. Tranter l’insla ed il lieu alternativ sa chattan plinavant in idrant ed in distribuider d’electricitad ed eventualmain vehichels parcads sin ils parcadis planisads. Questas circumstanzas pon difficultar supplementarmain la procedura da svidada. d) Quai che concerna la cuntanschibladad dal container sutterran per las abitantas ed ils abitants dal vitg, para il lieu elegì medemamain pli adattà. Sch’ils satgs da rument vegnan transportads
10/29 Raumordnung und Umweltschutz PVG 2013 199 cun l’auto da persunas fin al container, po quel vegnir parcà davent da la via chantunala – e tuttina gist sper il container sutterran – senza impedir il traffic sin la via chantunala. En il lieu alternativ è quai mo pussaivel, sch’i na sa chattan betg vehichels sin il parcadi che bloccheschan l’access al container sutterran. Cas cuntrari – eventualmain era sch’ils parcadis èn libers – exista almain ina tscherta probabladad ch’ils vehichels vegnan parcads sin la via chantunala per dismetter il rument, ch’els pericliteschan uschia la segirezza en il traffic sin via e bloccheschan forsa supplementarmain la fermada da l’auto da posta. Sch’ils satgs da rument vegnan dismess a pe, pon ils vehichels parcads medemamain restrenscher l’access al container sutterran en il lieu alternativ. Per pudair garantir l’utilisaziun dal parcadi sco era l’access al container sutterran per ils vehichels ed ils peduns, èsi ultra da quai da far ora la naiv l’enviern. Sco quai ch’igl è vegnì demonstrà a chaschun da la visita oculara, è il lieu alternativ dal container sutterran adattà sco plaz per rumir la naiv davent dal parcadi. Il lieu previs n’impedescha percunter betg la rumida da la naiv, cunquai che la naiv po vegnir allontanada da vart sanestra sur il vial e da vart dretga sur il parcadi. e) La recurrenta dubitescha ultra da quai ch’i saja pussaivel da sa manar cun in grond tractor u cun in chargiafain senza tangar ses funs, sch’il container sutterran vegnia construì en il lieu previs. Sco quai ch’ins po vesair sin il plan da situaziun, sa chatta a sanestra dal lieu planisà ina via charrabla. Quai ha per consequenza che vehichels (surtut tals cun char annex) che charreschan da la via chantunala en la via menziunada u bandunan quella, ston manevrar uschia (p. ex. cun prender avunda schlantsch avant che volver en la via) ch’els na tutgan betg il container sutterran construì al lieu previs. Cunquai ch’il mir da crap existent ed uschia il container sutterran en il lieu previs, tenor las explicaziuns da la vischnanca, vegnan spustads anc pli lunsch enavos sin il cunfin da la parcella, resguardond ina distanza da circa quatter meters tranter il container sutterran e l’ur dal vial, n’èn las relaziuns da spazi dentant era suenter la construcziun dal container sutterran betg uschè stretgas ch’igl è inevitabel da charrar sur il funs da la recurrenta. Da quai ha la dretgira pudì sa persvader a chaschun da la visita oculara. Cun mesiras (da construcziun) correspundentas po la recurrenta ultra da quai evitar ch’insatgi charrescha sur ses funs. f) La finala fa la recurrenta valair ch’in container sutterran al lieu previs chaschunia dapli canera ed immissiuns d’odurs per las abitantas ed ils abitants da la chasa en ses possess. Sco quai ch’ins po vesair sin il plan da situaziun, na duai il container sutter-
10/29 Raumordnung und Umweltschutz PVG 2013 200 ran betg vegnir construì directamain davant la chasa da la recurrenta. Anzi, tranter sia chasa ed il container sutterran sa chatta la via charrabla menziunada che creescha damai ina tscherta distanza. Questa distanza fiss bain pli gronda, sch’ins construiss il container en il lieu alternativ, perquai che quel sa chatta da l’autra vart da la parcella nr. 299. Per l’ina èsi dentant da supponer che las emissiuns da canera chaschunadas cun dismetter ils satgs da rument e svidar il container sutterran (tenor il protocol da la radunanza communala dals 22 da zercladur 2012 mintga quindesch dis) èn pitschnas. Era perquai ch’i na dat a Y. betg ina plazza da rimnada centrala e perquai ch’i vegnan construids sin ina lunghezza da la via dad in kilometer en tut sis containers sutterrans, sin ils quals sa reparta la dismessa da rument. Per l’autra èn eventualas emissiuns d’odurs – sch’i dat insumma talas – medemamain pitschnas sin fundament da la construcziun dals containers sutterrans. Cas cuntrari dess quai anc adina la pussaivladad da svidar il container sutterran pli savens che mintga quindesch dis sco planisà. g) Resumond pon ins constatar ch’il lieu alternativ porscha almain per sa manar cun gronds vehichels agriculs sco era concernent eventualas emissiuns da canera e d’odurs pitschens avantatgs. Il problem dal sa manar pon ins dentant eliminar cun spustar il container davent dal lieu previs in pau en direcziun dal mir da crap/cunfin da la parcella. Concernent l’accessibladad dal container sutterran per la svidada, la cuntanschibladad per las abitantas ed ils abitants dal vitg, per la rumida da la naiv e las pussaivladads per utilisar il parcadi porscha percunter il lieu previs clers avantatgs cumpareglià cun il lieu alternativ. En il senn d’ina consideraziun cumplessiva èsi da constatar ch’ina construcziun dal container sutterran en il lieu alternativ na meglierass betg essenzialmain la situaziun da dismessa generala al lieu. Il cuntrari, il lieu previs para dad esser il pli adattà. La decisiun da la vischnanca concernent la fixaziun dal lieu dal container sutterran a Y. n’è damai betg da crititgar ed il recurs vegn refusà. R 12 86 sentenzia dals 9 d’avrigl 2013