R 09 24 5avla chombra SENTENZIA dals 8 da settember 2009 en la chaussa en lita da dretg administrativ concernent la protesta en fatgs da construcziun 1. Ils 17 d'october 2008 ha … inoltrà en num da la Cuminanza da proprietaris en condomini (CPC) ..., ina dumonda da construcziun per installar ina porta sco paravent en il plaun d'entrada da la surbajegiada. Quai ha el fatg a basa d'ina decisiun correspundenta da la radunanza dals proprietaris en condomini. Suenter la publicaziun da la dumonda da construcziun ha … protestà cunter quella, crititgond ch'il project da construcziun haja in'influenza sin las quotas da valur da las unitads dals plauns e pudess uschia avair in effect sin las taxas communalas. La dumonda da construcziun possia vegnir approvada pir cura che quests problems sajan sclerids. Cun la decisiun da construcziun e da protesta dals 2 da mars 2009, communitgada ils 16 da mars 2009, ha la vischnanca refusà la protesta, uschenavant ch'ella è entrada sin quella, ed ha dà la permissiun da construcziun. Ella ha motivà quai essenzialmain cun il fatg, ch'il recurrent haja preschentà mo arguments da dretg civil. 2. Cunter questa decisiun ha … recurrì ils 30 da mars 2009 a la Dretgira administrativa cun la proposta da sistir la permissiun da construcziun fin che la revisiun da las quotas da valur, chaschunada entras la permissiun da construcziun, saja sclerida. El sa basa essenzialmain sin ils medems arguments sco gia en la protesta. 3. La vischnanca ha proponì en sia consultaziun da refusar il recurs, renviond essenzialmain a la decisiun contestada.
Sin las ulteriuras explicaziuns en las scrittiras giuridicas da las parts en lita vegn entrà, sche necessari, en las ponderaziuns. La dretgira fa las suandantas ponderaziuns: 1. La procedura per la permissiun da construcziun ha l'intent da constatar, sch'in project da construcziun planisà u sch'ina utilisaziun correspunda a las prescripziuns respectivas dal dretg public. Tenor la scienza e giurisdicziun vala la permissiun da construcziun sco permissiun da la polizia. Sche las prescripziuns giuridicas èn ademplidas, exista in dretg legal a quella. La permissiun da construcziun constatescha ch'il project da construcziun, sin il qual ella sa basa, na cuntrafa a naginas ordinaziuns dal dretg public, surtut betg da la polizia da construcziun e da la planisaziun dal territori. Quai signifitga d'ina vart ch'igl exista in dretg legal da dar la permissiun da construcziun, sche tut las premissas da dretg public èn ademplidas. Da l'autra vart na dastgan las instanzas per la permissiun da construcziun da princip betg giuditgar dumondas dal dretg privat, mabain mo sa referir a las prescripziuns da dretg public (cf. en quest connex: sentenzias da la Dretgira administrativa R 07 22; Baumann, Das Baubewilligungsverfahren nach aargauischem Recht, p. 115 cun indicaziuns davart la giurisdicziun dal tribunal federal). Ina permissiun da construcziun è damai adina da dar (eventualmain cun resalvas e cundiziuns), sche las prescripziuns da dretg public vegnan resguardadas. Tenor la pratica da la Dretgira administrativa n'èn las vischnancas mo lura betg obligadas da tractar dumondas da construcziun da petents, sche la permissiun da construcziun da dretg civil manca evidentamain (Pratica da la Dretgira administrativa (PDA) 1990 nr. 25 e 1987 nr. 20). En cas d'interpretaziuns differentas da la permissiun da dretg civil èsi tenor la giurisdicziun constanta da la Dretgira administrativa chaussa da la dretgira civila da giuditgar davart l'existenza resp. la dimensiun dals dretgs ed uschia era da decider, schebain igl è ord vista dal dretg civil da scumandar al patrun da construcziun da realisar ses project u betg (cf. sentenzias da la Dretgira administrativa R 06 4). En il cas preschent na pon ins en nagina maniera discurrer d'ina permissiun da construcziun mancanta evidentamain,
il cuntrari: la radunanza dals proprietaris en condomini dispona d'ina decisiun correspundenta. La vischnanca è perquai stada obligada da dar la permissiun da construcziun. Ina sistida da la procedura n'è betg vegnida en dumonda. Perquai n'ha era la Dretgira administrativa betg il dretg da suspender l'effect da la permissiun da construcziun fin che las dumondas da dretg civil, fatgas dal recurrent, èn scleridas. Cun il recurs na pretenda il recurrent betg da revocar la permissiun da construcziun resp. la decisiun da protesta, mabain sulettamain da sistir la permissiun da construcziun fin a la revisiun da las quotas da valur che vegnissan tangadas da la permissiun da construcziun. Ina tala pretaisa da dretg è tenor ils fatgs menziunads nunlubida; perquai na vegn betg entrà sin il recurs. Ultra da quai n'ha il recurrent cumprovà en nagina maniera che la decisiun da construcziun violeschia il dretg da construcziun, mabain ha el argumentà unicamain ord vista dal dretg civil. 3. Sin fundament da questa conclusiun van ils custs da la procedura a quint dal recurrent. Sche la confederaziun, sch’il chantun, sche las vischnancas e sche las organisaziuns ch’èn incaricadas cun imcumbensas da dretg public gudognan en lur champ d’actividad uffizial, na vegnan, tenor art. 78 al. 2 da la lescha davart la giurisdicziun administrativa (LGA), per regla concedidas naginas indemnisaziuns da las partidas ad ellas respectivamain ad el. Cun quai ordinescha la dretgira: 1. Sin il recurs na vegn betg entrà. 2. Ils custs da dretgira che consistan - d'ina taxa dal stadi da fr. 1'000.-- - e d'expensas da la chanzlia da fr. 143.-en total fr. 1'143.-van a quint da … ed èn da pajar entaifer 30 dis dapi la consegna da questa decisiun a l'administraziun da finanzas dal chantun Grischun, Cuira.